Valeur.Yalnız kaynağı olanı yazan bir sistem
Bir sözleşme maddesine risk derecesi yazmak, o dereceyi haklı çıkaran kaynağı gösterebilmekle aynı şey değildir. Valeur ikisini ayrı tutar: hangi cümlenin arkasında incelenmiş bir kaynak var, hangisinin yok — her çıktıda ayrı ayrı yazılı. Bu sayfa o ayrımın nasıl kurulduğunu anlatır.
Aşağıdaki her davranışın karşılığı üründe adı konmuş bir kuraldır. Bu sayfaya yalnız kaynağını gösterebilen cümle girer.
DÖRT BÖLÜM · ÖNCE ÖLÇÜT, SONRA MEKANİZMA
Skoru yalnız incelenmiş kaynak açar
Bir maddeye risk derecesi koymanın iki yolu var: bir modele sorup çıkan cevabı yazmak, ya da o dereceyi veren kaynağı önce elde tutmak. Valeur ikincisini şart koşar. Kaynağı olmayan bir bulgu üretilmeye devam eder — envanteri, sürümler arası farkı, bir ifadenin nerede geçtiğini gösterir — ama derecesiz gelir, ve derecesiz geldiği çıktının üzerinde yazar.
İnceleme programı
Sözleşme formu paketleri hukuki incelemeden tek tek geçer. Program kapalı bir listedir ve bir paketin incelemesi bitmeden o paketten çıkan hiçbir kayıt üretime girmez. Programın nerede durduğu tahmin edilmez; çıktı onu olduğu gibi taşır.
İki durum, geçişi insan yapar
Bir paket ya incelenmiştir ya incelenmemiştir; başlangıç hâli incelenmemiştir. Bir paketi öbür tarafa geçiren tek şey, yazılımın dışında tamamlanan bir hukuki incelemedir. Durumu ilerleten şey insan kararıdır, ve yazılım o kararı ancak sonucundan öğrenir.
Skorun koşulu
Bir bulgunun derecesi — düşük, orta, yüksek, kritik — yalnız kaynaklı bir imza eşleştiğinde atanır. Eşleşme yoksa bulgu derecesiz çıkar ve derecesiz olduğu açıkça yazılır. Sezgisel kural, kelime tablosu ve dil modeli okumaya yardım eder; derece koyma yetkisi hiçbirinde yoktur.
Kapı kapalı kalır
Kapının durumunu okuyan adım bir arızayla karşılaşırsa kapı kapalı sayılır. Arıza hâlinde güvenli taraf her zaman kapalı taraftır: bilinmeyen bir durum, açık bir kapı gibi değil kapalı bir kapı gibi davranır.
Aradaki ok bir insan adımıdır. Soldaki kutudan sağdakine geçişi, yazılımın dışında biten bir hukuki inceleme yapar; kod bu geçişi incelemenin sonucundan öğrenir.
- Programın kapsamı
- Sözleşme formu paketleri, hukuki inceleme sırasına konmuş kapalı bir liste. Listeye sonradan paket eklenebilir; incelenmeden hiçbiri sırayı atlamaz.
- Programın nerede durduğu
- Her çıktı, dayandığı incelemenin bitip bitmediğini kendi üzerinde taşır. Bitmemişse çıktı bunu gizlemez; eksik olanı adıyla söyler.
- Bunu neden yazıyoruz
- Çünkü kontrol edilebilir tek iddia budur. “Doğruluğa önem veriyoruz” bir duruştur ve hiçbir şey onu sınamaz. Neyin kaynaklı neyin kaynaksız olduğunu her çıktıda ayrı ayrı yazan bir sistem ise sınanabilir: yanlışsa, yanlışlığı görünür olur.
SINIR: Kaynak yoksa derece de yoktur. Çıktı yine gelir — envanter, fark, geçtiği yer — yalnız derecesiz gelir.
Eşleşme, birebir metnin kendisidir
Bir sözleşmede hak düşürücü bildirim maddesini bulmanın iki yolu var: modele sormak, ya da aradığınız ifadeyi önceden yazıp metinde geçtiği yeri göstermek. Valeur ikincisini yapar. Yöntemin basitliği burada bir kusur değil, tekrar edilebilirliğin karşılığında ödenmiş bir bedeldir.
İmza nedir
İncelemesi bitmiş bir paketten çıkarılmış bir arama ifadesi. Yanında hangi madde ailesine ait olduğu, kural tipi ve varsayılan ağırlığı durur. Bu alanlardan biri eksikse kayıt kütüphaneye girmez; her alan kaynağından gelir.
Eşleşme nasıl olur
Madde metni ile arama ifadesi büyük-küçük harf farkı silinerek karşılaştırılır. İfade metnin içinde geçiyorsa eşleşme vardır ve geçtiği yer gösterilir. Cevap iki değerlidir: olasılık ya da eşik yerine düz bir metin testi.
Neden bu kadar basit
Tekrar edilebilir olsun diye. Aynı sözleşme aynı kütüphaneyle aynı sonucu verir; bir eşleşmeye itiraz ettiğinizde size gösterebileceğimiz somut bir ifade olur. Bu adım baştan sona metin üzerinde yürür.
Bedeli ne
Yöntemin menzili açıkça yazılıdır: eşleşme, ifadeyi yazan kişinin isabeti kadar geniştir. Aynı yükümlülüğü başka sözcüklerle kuran bir madde, o sözcükler de yazıldığında yakalanır. Menzili genişleten şey kütüphanenin büyümesidir.
- Kütüphaneye ne girer
- Yalnız incelemesi bitmiş bir paketten çıkan kayıt. Kütüphane boş doğar ve bu kuralın dışında hiçbir yoldan büyümez — ne bir modelin önerisiyle, ne de elle.
- Boşken ne oluyor
- Eşleşme sayısı sıfır döner ve kütüphanenin boş olduğu açıkça bildirilir. Boş kütüphane bir arıza değil, cevabın parçasıdır.
- Bilinen boşluk
- Eşleştirme her yüklemede çalışır ve sonucunu analiz çıktısına yazar. Sonucun ayrı bir ekranda kendi başına gösterilmesi, dosyada adı konmuş bir sonraki adımdır.
SINIR: Aynı yükümlülüğü başka sözcüklerle kuran bir madde, o sözcükler yazılana kadar eşleşmez. Yöntem bunu gizlemez; kütüphanenin menzili her zaman ölçülebilir bir şeydir.
Tek bir karşı taraf varsayıyoruz
Bir uyuşmazlığın tahkime gidip gitmeyeceğini hesaplayan her model, karşı tarafın nasıl davranacağını varsaymak zorundadır. Buradaki fark, varsayımın açıkça yazılması: modelde tek bir karşı taraf var ve davranış parametrelerinin tamamı çıktının üzerinde VARSAYILAN olarak damgalı.
Ne yapıyor
Doğrudan görüşme, DAAB ve tahkim basamaklarını sondan başa doğru çözer. Her basamakta karşı tarafın uzlaşma ile devam arasındaki tercihini bir olasılık eğrisiyle modeller.
Neyi varsayıyor
Uzlaşma eğilimi, rasyonellik katsayısı, risk tutumu ve ihtilaf maliyeti toleransı tek bir karşı taraf profilinde toplanır. Çözücü tam olarak bir profille çalışır.
Muhakeme aracı
Çözücü deterministiktir: aynı girdi her seferinde aynı sonucu verir. Çıktı, sizin verdiğiniz varsayımların aritmetik sonucudur.
Tutar sizden gelir
Model, ihtilaf tutarını girdiden ya da bilinen bir dosyadan alır. İkisi de sağlanmadığında açık bir hata döner ve hesabı orada bırakır.
- İki kova ayrı
- Kaynağı olan bulgular ile varsayıma dayanan hesaplar ayrı yerlere yazılır. Bu ekranın çıktısı kendi kovasında durur, doğrulanmış göstergeler öbüründe.
- Varsayılan değerler
- Varsayılan değerler örnekleme amaçlıdır; ölçülmüş bir tabandan gelmez. Çıktının kendi başlığı bunu söyler: güvenmeden önce kendi ihtilaf verinizle kalibre edilmesi gerekir.
- Modelin menzili
- Tek karşı taraf. Model, karşı tarafı tek bir profil olarak okur; yüklenici ile mühendisin birlikte karşıda olduğu çok taraflı dizilim de aynı kutuya girer. Bu ayrımın önemli olduğu dosyada sonucu insan yorumuyla okuyun.
SINIR: Çıktı, verdiğiniz varsayımların aritmetiğidir. Varsayım değişirse sonuç değişir; bu ekran bir tahmin değil, bir muhakeme aracıdır.
Aynı madde, her hukuk geleneğinde ayrı okunur
FIDIC 20.1’deki bildirim süresi bir common-law yargı yerinde hak düşürücü sayılabilirken, başka bir yerde iyiniyet kuralıyla yumuşayabilir. Valeur bu farkı olduğu gibi taşır; hangi hukuk geleneğinde ne olduğunu kaynağını göstererek ayrı ayrı söyler.
- Kapsam
- FIDIC, 1999 ve 2017. On üç madde grubu: bildirim ve hak düşürücü süre, süre uzatımı ve concurrent delay, varyasyon, ödeme, mücbir sebep, uyuşmazlık çözümü, öngörülemeyen zemin koşulları, fesih ve askıya alma, tamamlama ve kusurlar, yüklenici tasarımı, malzeme ve işçilik, programme, sigorta.
- Hukuk gelenekleri
- Dört gelenek — common law, civil law, Körfez civil law ve karma sistemler — ve bu geleneklere eşlenmiş 46 ülke. Ülkeye özel ayrı not bugün yalnızca bir ülke için var.
- Kaynak
- Her gelenek hücresi kendi kaynağını adı ve bağlantısıyla taşır; kaynak listesinde on iki yayıncı var. Bilgi tabanına yalnız kaynaklı yorum girer.
- Eşleşmeyen madde
- Bilgi tabanında karşılığı olan madde analiz alır. Karşılığı olmayan madde için boş cevap döner ve nedeni adıyla yazılır.
- Bilinen boşluk
- Gecikme cezası (8.7 ve 8.8) bugün programme grubunun içinde ele alınıyor; gecikmenin sonuçları oradan okunuyor. Aynı formatta ayrı bir grup, dosyada adı konmuş bir sonraki adım olarak duruyor.
TASLAK — HUKUKİ İNCELEME GEREKİR
Bu çıktı kaynaklı bir değerlendirme çerçevesidir; hukuki görüş ve sonuç tahmini yetkili hukuk müşavirinin işidir. Hukuki sonuç somut olgulara, geçerli hukuka ve ilgili mahkeme ya da tahkim heyetine bağlıdır; sonucu belirleyen merci odur. Nihai karar için yetkili bir hukuk müşavirine danışın.
Bu damga her çıktıya otomatik eklenir. Analiz üretilsin ya da üretilmesin çıktının iki dalı da aynı uyarıyı taşır; boş cevap da tam olarak aynı damgayla gelir.
SINIR: Cevap, projenizin ülkesinin düştüğü hukuk geleneği düzeyinde verilir. Ülkeye özel bir not, ancak o not kaynağıyla birlikte yazıldığında devreye girer.
Alıcıların gerçekten sorduğu şeyler
Mevcut sözleşmelerimi bugün yükleyip risk skoru alabilir miyim?
Yükleyebilirsiniz. Bugün elinize geçen şey madde envanteri ve sürümler arası fark; bulgular derecesiz gelir, çünkü derece kaynaklı bir imzadan gelir. Derece, ilk paket incelemesi bittiğinde açılır — ve açıldığında hangi kaynaktan geldiği yazılı olur.
Kaynağı olmayan bir bulguyu neden yine de gösteriyorsunuz?
Çünkü kaynağı olmayan bir bulgu da bilgidir; olmayan şey derecedir. Madde envanteri, sürümler arası fark ve bir ifadenin metinde nerede geçtiği kaynaktan bağımsız olarak doğrudur ve tek başına iş görür. Doğru olmayan şey, o bulgunun ne kadar tehlikeli olduğunu kaynaksız söylemektir — o yüzden onu söylemiyoruz.
Neden bir dil modeliyle hemen cevap vermiyorsunuz?
Veriyoruz, ama etiketleyerek. Dil modeli çıktısı ayrı bir kovada durur, doğrulanmamış olarak damgalanır ve hakediş ile süre hesabı yalnız kaynaklı veriden beslenir. Bir claim dosyasında kaybettiren şey, kaynaklı görünen bir cümlenin kaynağının adsız kalmasıdır.
Çıktıyı hukuk müşavirime gösterebilir miyim?
Evet, zaten bunun için tasarlandı. Yargı yetkisi analizi her hücrede kaynağını adıyla ve bağlantısıyla taşır, çıktının başında da taslak damgası ve hukuki inceleme uyarısı bulunur. Müşavirinizin doğrulayabileceği bir çerçeve verir, kararı ona bırakır.
Türkiye dışındaki projelerimde işe yarar mı?
Yargı yetkisi bilgi tabanı FIDIC 1999 ve 2017 için dört hukuk geleneğini ve bunlara eşlenmiş 46 ülkeyi kapsar. Cevabınız, projenizin ülkesinin düştüğü gelenek düzeyinde ve kaynağı adıyla verilir; ülkeye özel ayrı not bugün tek bir ülke için yazılı, ve her yeni not aynı kaynak kuralıyla girer.
Kendi sözleşmenizle otuz dakika
Bir FIDIC sözleşmenizi getirin. Hangi maddeyi neden okuyabildiğimizi, cevabın hangi kaynaktan geldiğini ve boş ekranın tam olarak neye benzediğini birlikte görelim.